Võ Trường Toản (Nam Xuân Thọ)

https://thuviensach.vn

Tên sách : VÕ TRƯỜNG TOẢN

Tác giả : NAM XUÂN THỌ

Nhà xuất bản : TÂN VIỆT

Năm xuất bản : 1957

------------------------ Nguồn sách : tusachtiengviet.com

Đánh máy : tmtuongvy

Kiểm tra chính tả : Nguyễn Văn Phẩm,

Hoàng Thị Huế, Vũ Minh Anh

Biên tập ebook : Thư Võ Ngày hoàn thành : 20/08/2019

https://thuviensach.vn

Ebook này được thực hiện theo dự án phi lợi nhuận « SỐ HÓA 1000 QUYỂN SÁCH VIỆT MỘT THỜI VANG BÓNG » của diễn đàn TVE-

4U.ORG

Cảm ơn tác giả NAM XUÂN THỌ và nhà xuất bản TÂN VIỆT đã chia

sẻ với bạn đọc những kiến thức quý giá.

https://thuviensach.vn

MỤC LỤC

VÕ TRƯỜNG TOẢN

PHỤ LỤC : « GIA-ĐỊNH TAM GIA » TRỊNH HOÀI ĐỨC – LÊ QUANG ĐỊNH – NGÔ NHÂN TỊNH

I. TRỊNH HOÀI ĐỨC

1) TRỊNH HOÀI ĐỨC (ẤT-DẬU 1765 – ẤT-DẬU 1825)

2) TRỊNH HOÀI ĐỨC ĐỐI VỚI NHÓM « CHIÊU-ANH-CÁC »

3) TRỊNH HOÀI ĐỨC ĐỐI VỚI NHÓM « SƠN-HỘI » VÀ « MINH-HƯƠNG-XÃ »

4) PHỤ LỤC

a) « ĐI SỨ CẢM-TÁC » (18 bài của Trịnh hoài Đức)

b) « HÀ-TIÊN THẬP CANH » (Mười bài vịnh cảnh Hà-tiên của MẠC THIÊN TÍCH)

II. LÊ QUANG ĐỊNH (CANH-THÌN 1767 – QUÝ-DẬU 1813)

III. NGÔ NHÂN TỊNH

https://thuviensach.vn

NAM XUÂN THỌ

VÕ TRƯỜNG TOẢN

PHỤ LỤC « GIA-ĐỊNH TAM GIA » :

- TRỊNH HOÀI ĐỨC

- LÊ QUANG ĐỊNH - NGÔ NHÂN TỊNH

TỦ SÁCH NHỮNG MẢNH GƯƠNG

TÂN VIỆT

https://thuviensach.vn

VÕ TRƯỜNG TOẢN

Cụ Võ Trường Toản người tỉnh Gia-định, huyện Bình-dương.

Khi Tây-sơn dấy binh, cụ ở ẩn dạy học. Nhiều danh-thần triều Gia-long như Ngô tùng Châu, Trịnh hoài Đức, Lê quang Định, Ngô nhân Tịnh đều là học-trò cụ. Hơn nữa, chính cụ đã gây nên cái học-phong sĩ-khí cho những thế-hệ sau tốt-đẹp.

Từ những học-trò đỗ cao, quan sang, cho đến những người như Nguyễn đình Chiểu, Huỳnh mẫn Đạt, Phan văn Trị sở dĩ đã giữ tròn tiết-tháo cơn nước nhà bị xâm-lăng, đều là người có chịu ảnh-hưởng của cụ.

Trong lúc chúa Nguyễn-phúc Ánh chống Tây-sơn, khắc-phục được Gia-định rồi, thường triệu cụ Võ đến bàn-luận việc nước. Chúa Nguyễn muốn phong quan-tước cho cụ, cụ nhất định chối-từ, chỉ khuyên đào-luyện tinh-thần đoàn hậu-tấn. Chúa Nguyễn rất khen và tiếc không được dùng tài cụ.

Năm nhâm-tí 1792, cụ mất tại làng Hòa-hưng (Gia-định). Chúa Nguyễn truy tặng huy-hiệu « Gia-định xử-sĩ Sùng-đức Võ tiên-sinh », lấy hiệu ấy khắc vào mộ chí, và một đôi liễn truy điệu :

« Triều hữu huân danh bán thuộc Hà-phần cựu học ; Đẩu nam phong giáo, tề khâm Nhạc-lộc dư uy ».

Cụ Võ mất, không có con-cái chi cả

1, nhưng mọi người đều mến-mộ ân-đức cụ, các học-trò đều tôn-kính cụ như cha. Cho đến về sau, khi Nguyễn Ánh lên ngôi, các vị thượng-thư trong sáu bộ cũng có đôi liễn truy-niệm :

« Sinh tiền giáo-huấn đắc nhân, vô tử như hữu tử ; Một hậu thinh danh tại thế, tuy vong dã bất vong ».

Nghĩa : « Lúc sống dạy-dỗ được người, không con cũng như có con ; Chết đi tiếng-tăm còn để, mất mà chẳng mất ».

https://thuviensach.vn

Cụ Võ phẩm người xuất chúng, cho nên cụ Phan-thanh Giản khi ngồi trấn đất miền nam, tưởng đến cái cao đức của người xưa, dầu không là học trò cụ Võ cũng kính cụ Võ như bậc sư-bá mà hết lòng tôn-trọng, sùng-bái. Và về sau, khi ba tỉnh miền đông (Biên-hòa, Gia-định, Định-tường) thuộc Pháp, cụ Phan cũng không quên đến nắm xương sót của cụ Võ. Ba tỉnh miền đông mất rồi, cụ Phan không muốn cho xương tàn của bậc sư-nho nằm trong phần đất bị xâm-lăng, cụ mới cùng với đốc-học tỉnh Vĩnh-long là Nguyễn Thông tỏ với hiệp-trấn An-giang là Phạm hữu Chánh, giao cho tú-tài Võ gia Hội lo việc cải táng hài-cốt cụ Võ.

Đến ngày 28 tháng 10 năm Tự-đức thứ 18 (ất-sửu 1865), nắm xương tàn của cụ Võ được dời về chôn-cất lại ở làng Bảo-thạnh là quê-hương cụ Phan. Rồi hai năm sau, ngày 28 tháng 3 năm đinh-mảo 1867, chính tay cụ Phan-thanh Giản soạn một bài văn bia, định khắc dựng ở mộ cụ Võ. Nhưng buổi bấy giờ tình-hình trong nước đã bị liên quân Pháp-Y làm rối quá nhiều, cho nên thợ khắc chưa rồi thì đến tháng bảy năm này, vì thất luôn ba tỉnh phía tây mà cụ Phan có nhiệm-vụ giữ-gìn, phải ngậm-ngùi tử tiết

2. Thế là công-việc dựng bia cho cụ Võ bị ngưng trong một thời-gian.

Về sau, …