Hà Đồ Trong Văn Minh Lạc Việt (Nguyễn Vũ Tuấn Anh)

https://thuviensach.vn

7

GIÁO SƯ TIẾN SĨ HOÀNG TUẤN

T

ôi là người Hà Nội, tình cờ được quen biết tác giả Nguyễn Vũ Tuấn Anh, vốn ở trong thành phố Hồ Chí Minh, có lẽ do cái mà đạo Phật gọi là có “duyên”, vì cùng nghiên cứu về Dịch học cổ Á Đông. Nhân dịp ra Hà Nội ông đã đến thăm tôi. Ông đưa cho tôi bản thảo cuốn “Hà đồ trong văn minh Lạc Việt”, yêu cầu tôi đọc và viết cho vài lời giới thiệu.

Tôi rất băn khoăn về đề nghị của ông, phần vì sự hiểu biết nhỏ bé của cá nhân tôi đối với mảng văn hoá sâu rộng này, phần vì mảng đề tài này lại đi sâu vào tìm kiếm cội nguồn từ một nền văn hoá đã mất. Tuy nhiên, đề tài lại cũng là niềm đam mê của tôi từ hàng chục năm nay và tôi đã viết nhiều trang trong một số cuốn sách nghiên cứu về mảng “Lịch toán” trong văn hoá cổ Á Đông, như cuốn “Nguyên lý chọn ngày theo lịch Can Chi” (đã xuất bản năm 1999 và tái bản nhiều lần trong cacá năm 2000 – 2005), cũng như tập sách viết về “Kinh Dịch và hệ nhị phân” (xuất bản năm 2002), hoặc như tập sách viết về “Lý thuyết tam nguyên - cửu vận cổ” (sắp in). Trong các cuốn sách trên, tôi đã đồng tình với những nhà nghiên cứu uyên thâm đi trước. Như các tác giả Bùi Huy Hồng, Bùi Văn Nguyên, Lê Chí Thiệp, Kim Định, Nguyễn Duyệt .... cho rằng nguồn gốc của kinh Dịch cổ Á Đông vốn là của nền văn minh Việt cổ đã thất truyền, phần còn lại đã bị Hán hoá.

Tuổi nhỏ tôi vốn sống ở quê gốc miền Trung (Thanh Nghệ), tôi đã nhận thấy trong phong tục, tập quán của nhân dân vùng này còn tàng chứa rất nhiều yếu liên quan đến hệ đếm theo Can Chi. Trong kho tàng cổ tích dân gian và cả trong ca dao, tục ngữ còn ẩn dấu nhiều vết tích của nền văn hoá “100 số” của Hà đồ - Lạc thư cổ. Vì thế tôi cũng đã nêu lên ý kiến về nguồn gốc 2 bảng số Hà đồ và Lạc thư cùng những chữ số viết theo cơ chế hệ nhị phân bằng vạch liền và vạch đứt của 64 quẻ Dịch, vốn bắt nguồn từ nền văn minh lúa nước ở vùng đồng bằng sông Dương tử của dân Bách Việt xưa, đến tận đồng bằng sông Hồng phía nam xa xôi của nước Văn Lang cổ.

Trong cuốn “Kinh Dịch và hệ nhị phân” do nhà xuất bản Văn hoá Thông tin xuất bản năm 2002, chúng tôi đã có dịp trình bày

https://thuviensach.vn

8

những nguyên lý toán Nhị phân – cơ sở của Dịch cổ còn rất ít nhà nghiên cứu phát hiện và lý giải, nhiều người còn coi đó là cuốn sách “thần bí” và khó hiểu, nên các học giải chỉ đi vào khai thác khía cạnh triết học của Dịch, nên rất ít người đề cập đến hệ toán Nhị phân (systeme binaire). Tuy nhiên, hệ toán này đã được người xưa nghiên cứu rất kỹ ngay từ thời kỳ con người chưa tìm ra chữ viết. Hình thức chữ số đầu tiên là dùng “vạch đứt” và “vạch liền” để ghi hai con số “0” và “1”. Hai ký hiệu đó cũng để chỉ hay loại số khác nhau là các số lẻ (cơ) bắt đầu từ 1 đến 3, 5, 7, 9 .. và các số chẳn (ngẫu) bắt đầu từ số 2 đến 4, 6, 8, 10 .. Chính chúng là nguồn gốc của lý thuyết “Âm dương” sau này và hai ký hiệu “vạch đứt” và “vạch liền” trở thành hai kí hiệu “âm dương” để chỉ sự phân cực của Tạo hoá ngay từ thuở ban đầu. Cổ nhân đã chỉ dùng hai chiếc đũa, một chiếc để nguyên, một chiếc bẻ đôi thành hai nửa bằng nhau và sắp xếp chúng theo những tập hợp từ hai hàng vạch, bốn năm đến sàu hàng vạch để ghi các con số từ nhỏ đến lớn. Từ đó đã phát hiện ra nguyên lý của hệ toán “Nhị tiến”, cùng phép ghi các con số của hệ này bằng hai ký hiệu “Âm dương”. Người xưa đã nhận ra rằng trong “tượng” của các số nhị phân tàng chứa nhiều quy luât phổ biến của thời tiết, nắng mưa và cả của mọi sự vật trong vũ trụ, kể cả con người. Vì vậy, tượng số nhị phân cùng với hai bảng số Hà đồ và Lạc thư đã là nền tảng của Lịch toán và nhiều môn dự báo cổ. Hà đồ là cơ sở toán học của lý thuyết Âm Dương – Ngũ hành mà những người không hiểu cho là “mê tín”, thực ra chỉ là một khái niệm cổ dùng để chĩ một hệ toạ độ không gian . Năm điểm đại diện cho 5 hướng của không gian, mang tính “số học” và triết học ra