Cười Gượng (Hồ Biểu Chánh)

https://thuviensach.vn

&ѭӡi Gѭӧng www.hobieuchanh.com

1

чԔi gчԚng

Ԋ BiӺu Chánh

Vài lԔi cԞa BBT: “CчԔi gчԚng” ảчԚc ảỏnh máy lӘi theo bӚn in lӞn tái bӚn 1988 cԞa nhà xuӜt bӚn tԌng ‘Ԛp TiӸn Giang do PhӘm Vân NgԐ biên tӤp. Trong truyӾn nӞy, nhiӸu tԢȱảó bԂ sԤa ảԌi không ảỳng nhч cách dùng chԦ cԞa nhà vân HԊ BiӺu Chánh, thí dԜȱảԂa danh BӘc- Liêu ảчԚc ảԌi thành BӦc-Liêu hay các tԢ ngԦ kӶt âm rӜt thông dԜng Ԗ miӸn Nam nhч ‹Ӛ, Ӛnh, cԌ, Ԗ trӺn, Ԗ bӺn … mà HԊ BiӺu Chánh sԤ dԜng trong tiӺu thuyӶt cԞa ông ảó ‹Ԃ sԤa lӘi thành bà (trang 3) hay trên (trang 6) làm cho câu vân trong truyӾn trԖ thành tԈi nghậa. Tuy nhiên, vì thiӶu bӚn gԈc nên chúng tôi vӢn giԦ nguyên vân bӚn in nâm 1988 cԞa nxb tԌng hԚp TiӸn Giang.

BBT Hobieuchanh.com

Chчхng I

Tham phú phԜ bӞn

Tháng hai, ngoài ảԊng lúa ảỏm gӮt dԠt ảó lâu rԊi, mà lúa hԐt chԞȬả’Ӹn Œỹng ảó chԖ hӶt vӸ vԨa.

NgчԔi ải ảчԔng Ӧc-Liêu1 xuԈng Gia Rai, ra khԆi Châu Thành chԢng –чԔi cây sԈ, ngó qua phía tay trái thì thӜy mԐt cánh ảԊng rԐng mênh mông không cây, không xóm, trӚi mԐt màu vàng khố, cách xa-xa mԒi có pha mԐt vӘt xanh-xanh vԒi ít con trân ảԠng sԢng-sԨng cúi ảӞu ân cԆ; còn ngó qua phía tay mӮt thì thӜy mԐt xóm nӨm dài trên mԐt ngàn thчԒc, kêu là xóm Lỏng Dài, nhà chen Ԗ khít nhau mà xóm ít cây nên nóc nhà nԌi hӪn lên, Ԗ xa coi nhч ảỏm núm rхm mԒi mԄc.

ԕȱảӞu Lỏng Dài, phía mӮt trԔi mԄc, có mԐt cái nhà lá nhԆ hai cân mԐt xép, trчԒc là mԐt cái sân trԊng ba cây ảu-ảԞ vԒi ít cây Ԍi, trong nhà, chính giԦa có mԐt bàn thԔ, hai bên lót hai bԐ ván dӞu vԒi vài cái ghӶ; còn phía trong buԊng thì có hai cái giчԔng, lӘi có mԐt ảԈng lúa чԒc chԢng vài chԜc giӘ. Nhà tuy nghèo, song ngoài sân quét sӘch-sӴ, trong nhà dԄn vӲn-vang, ảӶn cân xép, là chԎȱảӺ bӶp nӜu ân, mà cỹng chӪng hӸ có mԐt cԄng rác.

1 Bҥc Liêu

https://thuviensach.vn

&ѭӡi Gѭӧng www.hobieuchanh.com

2

Cái nhà này là cԞa thím Lý ThԂ Phòng, hԊi trчԒc là vԚ cԞa thӞy giáo Әy chԦ nho, tên là /Ӯng Phi /’Ӻu, mà bây giԔ là tỏ ả’Ӹn cԞa ông cԨu Hчхng- ŒӚ Tô HԊng Hoàng.

Ông /Ӯng Phi /’Ӻu gԈc Ԗ QuӚng Nam, cách hai mчхi lâm nâm trчԒc, ông vào ngԜ tӘi xóm Lỏng Dài mà làm thӞy thuԈc và dӘy riêng ngчԔi trong xóm hԄc chԦ nho. ԕȱảчԚc ít nâm, ông coi thӶ làm ân lâu dài ảчԚc, ông mԒi nói mà cчԒi Lý ThԂ Phòng, là con gái mԐt nhà nghèo trong làng, rԊi vԚ chԊng ân Ԗ vԒi nhau, chԊng lo dӘy hԄc, hԈt thuԈc, vԚ lo cӜy gӮt làm ruԐng lӞn lӞn sanh ảӮng mԐt ảԠa con gái và hai ảԠa con trai. Khi ảԠa con út mԒi nên ba tuԌi thì ông /Ӯng Phi /’Ӻu tԢ trӞn, bԆ lӘi mԐt vԚ góa vԒi ba con dӘi. NhԔ ông /Ӯng Phi /’Ӻu bình sanh ân Ԗ nhԆ nhoi, lӘi nhԔ thím Lý ThԂ Phòng tánh tình chхn chӜt, bԖi vӤy trong xóm ai thӜy mӜy ảԠa nhԆ côi cút cỹng ảӸu thчхng. Thím Lý ThԂ Phòng ngчԔi ta thчԔng kêu là thím giáo /’Ӻu, mԐt mình lo làm ruԐng nuôi con, ruԐng thì mчԒn cԞa ông cԨu Hчхng-CӚ Tô HԊng Hoàng mà làm, mԎi nâm ảong lúa ruԐng2 rԊi thì còn dчȱảчԚc chԢng nâm ba chԜc giӘ.

âm 1928, là lúc bӦt ảӞu thuӤt truyӾn này, thì thím giáo /’Ӻu ảó ảчԚc 39 tuԊi, còn ảԠa con gái lԒn cԞa thím, tên là /Ӯng ThԂ HӚo, ảчԚc 18 tuԌi, ảԠa con trai giԦa, tên Hòa ảчԚc 12 tuԌi và ảԠa con trai út, tên HiӶu, ảчԚc 7 tuԌi.

Ԑt buԌi chiӸu, thím Giáo nghe nói vԚ Hчхng Hào Cao Ԗȱ ảӞu xóm trên ảau, nên thím ải thâm. ThӨng Hòa dӦt thӨng HiӶu ra trчԒc sân, lԨa chԎ bóng mát rԊi lӜy chà tre3 vԒi lá Ԍi tӤp cӜt nhà mà chхi.

/Ӯng thԂ HӚo Ԗ nhà mԐt mình, cô buԊn nên nӨm trên võng ảчa cԄt-kӰt, mӮt buԊn hiu. Tuy cô là con nhà nghèo, thчԔng ngày phӚi nӜu cхm, xách nчԒc, ‹Ԥa cԞi, quét nhà, ảӶn mùa làm ruԐng lӘi còn phӚi phԜ vԒi mӰ mà cӜy gӮt, song cô ảó sӬn có dung nhan tuӜn tú, nчԒc da trӦng ¶Ԇ, cӮp mӦt sáng ngԔi, gò má nhч miӶng bӞu, chхn mày nhч bán nguyӾt, bàn tay dԂu nhậu mà ngón lӘi thon nhч mỹi viӶt, mái tóc ảen thui mà hхi quân nhч dԚn sóng, tчԒng ải yӺu ả’Ӿu, tiӶng nói trong ngӞn, bԖi vӤy dӞu cô lam lỹ mà sӦc cô không phai, hӶt thӚy ảԔn bà trong làng ai cỹng trӞm trԊ khen cô là gái ảӰp. Cô ảó có sӦc, mà lúc còn nhԆ nhԔ có cha kӸm dӘy, nên cô lӘi biӶt chԦ nho, biӶt làm thi nôm, sԨ ‘Ԅc thԠc Ӝy làm cho cao phӠm giá cԞa cô, bԖi …