Đóa Hoa Tàn (Hồ Biểu Chánh)

https://thuviensach.vn

Ðóa hoa tàn 1 www.hobieuchanh.com

Ðóa Hoa Tàn

+ә BiӇu Chánh

I - Hӗi phát ÿҥt (1)

Nhҵm tiӃt tháng sáu. 0ӝt buәi chiӅu, bҫu trӡi sѫn màu xanh lét, ngӑn gió ÿӝng lá phҩt phѫ, gây ra cái không khí mát mҿ phi thѭӡng, làm cho cây cӓ tӕt tѭѫi, mà cNJng làm cho con ngѭӡi khӓe khoҳn. Trên khúc lӝ Vƭnh Long xuӕng Trà Vinh ngang qua xóm Mê Phӕp, là xóm nhà cӱa ÿông ÿһc, cách chӧ VNJng Liêm chӯng ba ngàn thѭӟc, ngѭӡi ÿi ÿѭӡng qua lҥi dұp dìu, Oҥi ngѭӡi trong xóm cNJng chòm nhom trên lӅ, kҿ ÿӭng ngѭӡi ngӗi mà hӭng mát, nên Fҧnh xem có vҿ náo nhiӋt, mà mһt ngѭӡi nào coi cNJng có sҳc hân hoan. Cái không khí mát mҿ khӓe khoҳn ҩy nó làm cho ngѭӡi ta ÿã vui vҿ mà lҥi hăng hái vӅ nҿo lӧi ÿѭӡng danh, bӣi vұy trong nhà thҫy Cai tәng Lê Thái Bình, ӣ dӵa lӝ, nhҵm chánh giӳa xóm Mê Phӕp, có tiӃng nói om sòm xen lӝn vӟi tiӃng cѭӡi inh ӓi. Nhà nҫy cҩt ÿã trên mѭӡi lăm năm rӗi, ngói bӏ rong rêu ÿóng nên trӛ màu ÿen, Wѭӡng bӏ nҳng mѭa táp hoá ra màu xám; nhѭng mà nӅn ÿúc thұt cao, cӱa cuӕn bán nguyӋt, bên tay mһt có cҩt mӝt cái Oүm1 lúa Uӝng lӟn, bên tay trái có cҩt mӝt cái nhà ÿӇ xe ngӵa, phía sau có cҩt nhà bӃp sҥch sӁ, phía trѭӟc có dӑn mӝt cái sân, trong sҳp kiӇng mҩy hàng, ngoài trӗng bông ÿӫ thӭ, giӳa sân lҥi có trӗng mӝt cây huǤnh mai gӕc Oӟn nhánh nhiӅu, hӉ qua tiӃt xuân nó ÿѫm bông vàng khè, chung quanh cuӝc ÿҩt2 lҥi có trӗng dӯa bao vòng, làm cho thêm vҿ trù mұt, bӣi vұy ai ÿi ngang ngoài lӝ dòm thҩy FNJng biӃt ÿó là chӛ ӣ cӫa mӝt ngѭӡi giàu có. Thҫy Cai tәng Lê Thái Bình mӟi bӕn mѭѫi tám tuәi vóc trung trung, tѭӟng thanh nhã hӗi nhӓ thҫy cӭ hӑc chӳ nho, lӟn rӗi thҫy mӟi hӑc chӳ quӕc ngӳ, còn chӳ Pháp thiӋt là thҫy không biӃt. Thҫy ngӗi tҥi bӝ ghӃ cҭm lai3 ÿӇ giӳa nhà, thҫy cѭӡi ngҩt mà nói lӟn rҵng: "Hҧ, hҧ, con ngѭӡi ta hӉ có thӡi, thì trӡi khiӃn gһp cái may nhѭ Yұy ÿó. Hôm trѭӟc chú Phùng dѭӟi chӧ VNJng Liêm chú lên hӓi mà mua lúa cӫa tôi. Chú trҧ bӕn ÿӗng tám cҳc Pӝt tҥ4. Tôi nài năm ÿӗng bҥc. Chú nói lӛ chú không dám mua. Bӳa nay lúa lên giá tӟi năm ÿӗng rѭӣi, coi sѭӟng hôn? Phҧi mà hôm trѭӟc tôi bán thì tôi mҩt tiӅn nhiӅu quá". +ѭѫng sѭ DiӋu ÿi theo xã trѭӣng Phú ÿӃn hҫu thҫy Cai tәng ÿһng xin phép xuҩt công kho tu bә nhà viӋc5 làng, ông ngӗi cái ghӃ trѭӡng kӹ ÿӇ ÿàng chái, ông nghe thҫy Cai tәng nói nhѭ vұy, thì ông khen rҵng: - %ҭm thҫy, sao thҫy biӃt lúa lên giá, thҫy trҵn6 Oҥi, thiӋt thҫy giӓi quá. Hôm lúa lên bӕn ÿӗng tám, nhiӅu ngѭӡi lұt ÿұt bán hӃt, không dám chӡ nӳa. - Không phҧi giӓi. Làm chӫ ÿLӅn, mình phҧi biӃt nhҳm thӡi thӃ chӟ. - %ҭm thҫy, không biӃt lúa cӫa thҫy còn ÿѭӧc bao nhiêu?

1 kho chԠa lúa

2 khu ¶Ӝt

3 loӘi gԎ quý

4 100 cân ta = 60 kg

5 Œх quan hành chánh

6 giԦ

https://thuviensach.vn

Ðóa hoa tàn 2 www.hobieuchanh.com

- Còn nhiӅu mà. Hôm tháng tѭ tôi bán ÿӥ vài ngàn giҥ mà ÿóng thuӃ, còn bao nhiêu tôi vӵa hӃt lҥi ÿó, chѭa có bán. - 1Ӄu vұy thì gһp giá nҫy thҫy có lӧi nhiӅu lҳm. Bà Cai tәng, tên là Lý Thӏ Ngӑc, trҥc chӯng bӕn mѭѫi lăm tuәi, tánh nӃt ôn hòa, Vҳc mһt hiӅn hұu, bà ÿѭѫng ngӗi ăn trҫu nѫi bӝ ván phía bên kia, bà xen vô mà nói Uҵng: "hôm tháng tѭ thҫy nó lұt ÿұt bán hai ngàn giҥ lúa, giá có bӕn ÿӗng bҥc, thiӋt Xәng quá. Theo giá bây giӡ, mҩt lӧi gҫn mӝt ngàn ÿӗng bҥc ". Thҫy Cai tәng cѭӡi ngҩt mà ÿáp rҵng: - Bà nó tiӃc làm chi. Mình làm lӟn, mình phҧi làm gѭѫng cho dân sӵ trong tәng Eҳt chѭӟc chӟ. Mình lӛ mӝt hai ngàn ÿӗng mình cNJng phҧi bóp bөng mà chӏu, chӟ mình trҵn lҥi, mình không ÿóng, ÿLӅn chӫ khác hӑ phân bì hӑ không ÿóng, Uӗi cái làng có thuӃ ÿâu mà ÿăng kho. - 7ӯ ngày thҫy nó ra làm quan tӟi giӡ, tôi coi viӋc nào cNJng bӏ thiӋt hҥi hӃt thҧy. Chӟ chi thҫy nó ÿӯng có làm tәng thì bây giӡ làm giàu biӃt bao nhiêu. - Nói nhѭ bà nó vұy sao ÿѭӧc. Ӣ ÿӡi phҧi có chút công danh vӟi ngѭӡi ta chӟ. Giàu mà ÿi ÿӃn ÿâu thiên hҥ hӑ khinh khi, thì giàu làm gì. - Tôi tѭӣng ӣ ÿӡi hӉ vô sӵ thì vô lӵ, tranh ÿua lҳm càng mӋt trí, chӟ không ích gì. - Ӣ thӃ gian, ai cNJng vұy, không ham danh thì cNJng ham lӧi; nӃu không ham thӭ nào hӃt, thôi thì ÿi tu cho rӗi, chӟ ӣ thӃ gian sao ÿѭӧc. - Danh lӧi …