Gia Định Thành Thông Chí (Trịnh Hoài Đức)
Quyển sách này ghi chép rất công phu và tỉ mỉ về núi sông, khí hậu, hành chính, thành trì, cũng như về phong tục tập quán, tính cách và sinh hoạt của dân cư tại vùng đất Gia Định từ thờiNguyễn Hữu Cảnhvào kinh lược đất này từ năm1698cho đến những năm đầuthế kỷ 19. Gia Định hay Gia Định thành ban đầu vốn là tên gọi để dùng toàn bộ khu vực miền Nam Việt Nam.
Bộ sách được xem là một trong những công trình nghiên cứu đặc sắc nhất thờinhà Nguyễn, được người đương thời đánh giá cao và tin cậy vào độ sử liệu của chúng, và coi như một tác phẩm kinh điển và ở khía cạnh nào đó là tác phẩm chính thức về Nam Bộ dưới góc độ địa lý và lịch sử, quan lại Nam Bộ hầu như đều phải nắm rõ sách này[2]. Các sử gia triều Nguyễn đã dựa vào sách này để soạn các bộ:Đại Nam thực lục(Tiền biên),Đại Nam liệt truyện(Tiền biên),Đại Nam nhất thống chí(phần Lục tỉnh Nam bộ). Năm 1862, sau khithực dân Phápchiếm được ba tỉnh miền ĐôngNam kỳgồmGia Định,Định Tường,Biên Hòađã tổ chức biên dịch ngay sách này thành tiếng Pháp để phục vụ cho công cuộc khai thác thuộc địa của họ. Tại Trung Quốc, sách này cũng được xuất bản cùng vớiLĩnh Nam trích quái, vàHà Tiên trấn Hiệp trấn Mạc thị gia phảnăm 1991 nhằm giúp hiểu rõ hơn về lịch sử di dân sang Việt Nam của người Trung Quốc vào đầu thờinhà Thanh.
Gia Định thành thông chílà sách đầu tiên mô tả kỹ lưỡng sông núi miền Nam, cũng như mô tả kỹ càng các khu vực hành chính Gia Định từ trấn, phủ tới thôn, lân; các sách địa chí đời sau, nhưĐại Nam nhất thống chíở đờiTự Đứccũng không mô tả kỹ hơn[5]. Tên các núi, sông được ghi bằng chữ Hán và chú thêm chữ Nôm, rất tiện lợi cho việc tra cứu, không như các sách địa chí từ thời Minh Mệnh trở về sau chỉ chép tên dịch nghĩa bằng chữ Hán, ví dụ Chợ Củi chép thành Sài Thị[5]. Trong chươngPhong tục, tác giả đã kỹ lưỡng trong việc chú giải cách phiên âm chữ Nôm của mình:Nếu gặp quốc âm hay tên địa phương thì cũng lấy trong sách chữ Hán có âm y hệt hay na ná rồi thêm vào trên đầu hay bên hông trái, khi thì bộ sơn để chỉ chữ thuộc núi non, bộ điểu thuộc chim chóc, bộ mộc thuộc cây cối, bộ thảo thuộc hoa cỏ...
Độc giả có thể tìm mua ấn phẩm tại các nhà sách hoặc tham khảo bản ebook Gia Định Thành Thông Chí PDF của tác giả Trịnh Hoài Đức nếu chưa có điều kiện.
Tất cả sách điện tử, ebook trên website đều có bản quyền thuộc về tác giả. Chúng tôi khuyến khích các bạn nếu có điều kiện, khả năng xin hãy mua sách giấy.
Xem trước nội dung
https://thuviensach.vn
VĂN HOÁ TÙNG THƯ SỐ 50
GIA-ĐỊNH THÀNH THÔNG-CHÍ
Tác giả: TRỊNH-HOÀI-ĐỨC Dịch giả: Tu Trai NGUYỄN-TẠO Duyệt giả: NGUYỄN-ĐÌNH-DIỆM, BỬU-CẦM, NGUYỄN-TRIỆU
TẬP TRUNG
QUYỂN III (Có in kèm nguyên tác bằng Hán-văn)
NHA VĂN HOÁ PHỦ QUỐC-VỤ-KHANH ĐẶC-TRÁCH VĂN-HOÁ
XUẤT BẢN
1972
https://thuviensach.vn
Tên sách: Gia-Định Thành Thông-Chí
Tác giả: Trịnh-Hoài-Đức
Dịch giả: Tu Trai Nguyễn-Tạo
Duyệt giả: Nguyễn-Đình-Diệm, Bửu-Cầm, Nguyễn-Triệu
Nha Văn Hoá Phủ Quốc-Vụ-Khanh Đặc-Trách Văn-Hoá Xuất Bản
Năm Xuất Bản: 1972
Đánh máy: langtu, hhongxuan, amibosi, ThanhVan, Inconchaylonton,
thanhthaovu, like18
Soát lỗi: hienhoang.ftu, Ducko, teddy_M, nhungpham2001, kem trà xanh,
purewater110, Thích Là Bụp
Thực hiện ebook: tamchec
Ngày hoàn thành: 25/11/2015
Ebook này được thực hiện theo dự án “SỐ HÓA 1000 QUYỂN SÁCH VIỆT
MỘT THỜI VANG BÓNG” của diễn đàn TVE-4U.ORG
https://thuviensach.vn
Lưu ý: Phần nguyên tác bằng Hán-văn của cuốn sách chúng tôi không đưa vào ebook. Bạn đọc muốn tham khảo có thể tải file scan trên tve-4u.org.
https://thuviensach.vn
Mục lục
[1a] CƯƠNG VỰC CHÍ CHÉP VỀ BỜ CÕI
[22b] TOÀN THÀNH CƯƠNG VỰC
[24a] TRẤN PHIÊN-AN
[36a] TRẤN BIÊN-HOÀ
[45a] TRẤN ĐỊNH-TƯỜNG
[53b] TRẤN VĨNH-THANH
[63A] TRẤN HÀ-TIÊN
https://thuviensach.vn
[1a] CƯƠNG VỰC CHÍ CHÉP VỀ
BỜ CÕI
Giữa vũ trụ, khí Khinh-thanh nổi lên trời, chất trọng-trọc ngưng dưới đất. Từ đời Bàn-cổ khai phá khi chất hỗn-độn mà thoát ra, từ đó vật loại mới hóa sanh ra nhiều. Những khu đất ở giữa rộng lớn thì gọi là trung- châu, còn bốn phía đông tây nam bắc đều tùy các chỗ mà gọi danh hiệu, chứ khi đầu chưa có hoạch định cương giới từng nơi nào cả. Kịp khi khí-vận lần mở, nhân dân lần đông, khi ấy vua Hoàng-đế (2697-2596 trước Dương- lịch) vạch ra khu vực, vua Thần-vũ (đời Hạ 2205-2198 tr. D.L.) chia ra làm 9 châu, có sách vở tương truyền. Nhưng ở Trung-quốc chỉ biết có 9 châu mà thôi, chứ sự thực thì ngoài 9 châu ấy ra lại có 9 châu nữa, cũng như ngoài bốn biển còn có 4 biển nữa. Như sách nhà Phật có nói: "4 Đại-bộ-châu" vậy thì những nước biết ăn gạo lúa mặc tơ lụa, chẳng biết còn có bao nhiêu nước nữa, chỉ vì sách xưa thiếu sót đó thôi.
[1b] Như vậy thì sơn hà nhân vật có phải ngày nay mới khai sinh ra đâu ? Như người Tây-dương bảo có "tân-thế giới" là cuộc theo cái kiến thức hạ- trùng[1] tỉnh-oa[2] tất nhiên không được hiệp lý vậy.
Do đó mà ta nhận thấy từ khi ngao-cực (trụ cá ngao)[3] đã lập, hồng- trảo[4] (móng chim hồng) đã phân, trời đất mở ở hội Tý, thì Gia-định cũng đồng thời mở từ khi ấy, đất mở ở hội Sửu, thì Gia-định cũng đồng thời mở từ khi ấy, người sinh ở hội Dần, thì người Gia-định cũng đồng thời sinh từ khi ấy, không phải trong ấy có chỗ riêng sinh riêng dưỡng riêng che riêng chở gì. Còn những cương thường, thân thể, ẩm thực, ngôn động, thì người thuở ấy bẩm thụ thiên tánh cũng như những người đời nay; hoặc có khác là chỉ khác sự ăn mặc vật dụng, xưng hô danh mục, do theo sự tập thượng của người, tùy theo thế đại Văn-minh hay chất phác mà biến chuyển đó thôi; ấy là lý tất nhiên vậy.
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Đọc sách để xem đầy đủ.
