Một Chỗ Trong Đời (Annie Ernaux)

https://thuviensach.vn

MỘT CHỖ TRONG ĐỜI

Tác giả: ANNIE ERNAUX

Người dịch: NGUYỄN THỊ THÚY AN

Phát hành: NHÃ NAM

Nhà xuất bản: NXB HỘI NHÀ VĂN 08/2016

https://thuviensach.vn

Tôi thi phần thực hành lấy chứng chỉ giảng dạy trung học tại một

trường trung học ở Lyon, khu Croix-Rousse. Trường mới, có cây xanh rợp bóng trong khu vực dành cho ban giám hiệu và giáo viên, thư viện thì trải thảm màu cát. Tôi ngồi đấy chờ người ta gọi vào thi, tôi phải giảng bài trước thanh tra và hai hội thẩm viên, các giáo viên dạy văn rất có uy tín. Một cô giáo đang chữa bài với vẻ kiêu kỳ, không chút ngập ngừng. Chỉ cần thi tốt vào giờ tới là tôi sẽ được phép làm việc như cô ấy suốt đời. Trước đám học sinh lớp mười một, ban toán, tôi phải phân tích hai mươi lăm dòng - có đánh số - trong tác phẩm Lão Goriot của Balzac. “Cô dạy nhanh quá, học sinh không theo kịp”, sau đó ông thanh tra bắt lỗi tôi ở phòng giám thị. Ông ta ngồi giữa hai hội thẩm viên, một người đàn ông và một người đàn bà cận thị đi đôi giày hồng. Tôi ngồi đối diện. Trong vòng mười lăm phút, ông ta vừa phê bình vừa khen ngợi và khuyên nhủ, còn tôi thì nghe câu được câu chăng, tự hỏi liệu có phải như thế nghĩa là tôi đã thi đạt không. Cùng lúc, cả ba người đồng loạt đứng dậy, vẻ nghiêm trọng. Tôi cũng vội vàng đứng dậy. Ông thanh tra chìa tay cho tôi bắt. Tiếp đó, nhìn thẳng vào tôi rồi nói: “Xin chúc mừng cô.” Những người kia lặp lại câu “Xin chúc mừng cô” và rồi siết chặt tay tôi, riêng người phụ nữ có cười.

Tôi không ngừng nghĩ đến nghi lễ ấy suốt đoạn đường ra bến xe buýt, cảm thấy bực bội và có phần hổ thẹn. Ngay buổi tối hôm đó tôi viết thư cho cha mẹ để báo tin mình đã là giáo viên “biên chế”. Mẹ tôi hồi âm rằng cha mẹ rất mừng cho tôi.

* * *

Đúng hai tháng sau cha tôi mất. Ông thọ sáu mươi bảy tuổi và khi ấy đang cùng mẹ tôi quản lý một quán cà phê bán kèm tạp phẩm trong một khu phố yên tĩnh, không xa nhà ga cho lắm, ở Y... (tỉnh Seine-

https://thuviensach.vn

Maritime). Ông định nghỉ hưu vào năm sau. Thi thoảng, trong vài giây, tôi không biết là cảnh tượng tại trường trung học ở Lyon diễn ra trước hay sau, tháng Tư đầy gió khi tôi đứng chờ xe buýt ở Croix- Rousse đến trước hay là tiếp sau tháng Sáu ngột ngạt khi ông mất.

* * *

Đó là vào một ngày Chủ nhật, đầu giờ chiều.

* * *

Mẹ tôi xuất hiện ở đầu cầu thang. Bà lấy khăn ăn, chắc đã mang lên phòng sau bữa trưa, để lau mắt. Bà nói giọng đều đều không ngữ điệu: “Thế là hết.” Tôi không còn nhớ những phút tiếp theo. Chỉ còn nhớ được đôi mắt cha tôi nhìn chằm chằm vào vật gì đó phía sau tôi, xa xăm, đôi môi ông vếch bên trên lợi. Tôi nhớ đã bảo mẹ vuốt mắt cho cha. Bên giường còn có vợ chồng dì tôi. Họ xin giúp khâu tắm rửa, cạo râu vì phải khẩn trương chứ không thi hài cứng đơ ra mất. Mẹ tôi bảo mặc cho ông bộ quần áo mà ông mặc lần đầu hôm đám cưới tôi cách đây ba năm. Cảnh tượng diễn ra rất giản dị, không có cả tiếng kêu gào lẫn nức nở, chỉ có mẹ tôi là mắt đỏ hoe và không ngừng nhăn nhó. Các thao tác được tiến hành trong im lặng, không hỗn loạn, chỉ với lời lẽ thường nhật. Chú dì tôi cứ nhắc đi nhắc lại “anh ấy đi nhanh thật” hay “anh ấy thay đổi nhiều quá”. Mẹ tôi nói với cha cứ như thể ông vẫn còn sống, hay tồn tại dưới dạng sinh linh đặc biệt, giống như trẻ sơ sinh. Nhiều lần, bà gọi ông là “ông lão nhỏ bé tội nghiệp của tôi” với giọng trìu mến.

Sau khi cạo râu, chú tôi đỡ thi hài ngồi lên, để cởi cái áo sơ mi mà cha tôi mặc những ngày cuối rồi thay bằng áo sạch. Đầu cha tôi gục xuống khuôn ngực trần đầy vết đồi mồi. Lần đầu tiên trong đời tôi nhìn thấy bộ phận sinh dục của cha. Mẹ tôi vội lấy vạt áo sơ mi sạch che lại, cười gần như thành tiếng: “Đậy của quý của ông lại, ông ơi.” Khâu tắm rửa kết thúc, chúng tôi đặt hai tay cha chắp lại quanh chuỗi