Bàn Về Tự Do (John Stuart Mill)

https://thuviensach.vn

MỤC LỤC

Chương 1: LỜI GIỚI THIỆU………………………………………………..…………...3 Chương 2: BÀN VỀ TỰ DO TƯ TƯỞNG VÀ TỰ DO THẢO LUẬN…………….……18 Chương 3: CON NGƯỜI CÁ NHÂN NHƯ MỘT THÀNH TỐ CỦA AN SINH……….57 Chương 4: GIỚI HẠN CỦA QUYỀN UY XÃ HỘI ĐỐI VỚI CÁ NHÂN….........……..77 Chương 5: CÁC ỨNG DỤNG…………………………………………………………....97

1

https://thuviensach.vn

LỜI ĐỀ TẶNG

Mọi luận cứ trình bày trên các trang viết này đều trực tiếp hướng đồng quy về

một nguyên lý chủ đạo lớn lao: ấy là tầm quan trọng cơ bản và tuyệt đối của sự phát

triển con người trong sự đa dạng phong phú của nó.

Wilhelm von Humboldt Phạm vi và những Bổn phận của Chính quyền

(Sphere and Duties of Government)

Để tưởng nhớ với lòng yêu mến và tiếc thương tới nàng, người truyền cảm

hứng và một phần là tác giả của những gì tốt đẹp nhất mà tôi viết ra – người bạn và

người vợ, mà sự thấu hiểu tuyệt vời của nàng đối với chân lý và quyền năng là sự cổ

vũ mạnh mẽ nhất cho tôi, và sự tán thành của nàng là phần thưởng lớn nhất cho tôi –

tôi xin dâng tặng tập sách này.

Cũng giống như tất cả những gì tôi đã viết ra nhiều năm nay, cuốn sách này

thuộc về nàng cũng như thuộc về tôi; bản thảo trước đây là rất thiếu sót, nhưng điều

vô cùng quý giá là được nàng sửa chữa lại. Nhiều phần quan trọng nhất đã được để

dành lại để nghiên cứu cNn thận hơn, nhưng giờ đây chúng chịu số phận chung chẳng

bao giờ còn được nàng nghiên cứu nữa. Ước gì tôi có khả năng diễn giải được cho thế

gian phân nửa những ý tưởng vĩ đại và tình cảm cao quý chôn giấu dưới mộ nàng, tôi

sẽ làm người nhập đồng đem lại lợi ích lớn hơn cho nhân gian, hơn là những lợi ích

không biết khi nào có được từ những gì tôi có thể viết ra, những điều không còn được

nàng gợi ý và giúp đỡ, có là gì thì cũng không phải là điều thông tuệ tuyệt đỉnh.

2

https://thuviensach.vn

CHƯƠNG MỘT

LỜI GIỚI THIỆU

Đề tài của luận văn này không phải là điều được gọi là Tự do của Ý chí, không

may bị đối lập với học thuyết có cái tên gọi không đúng là sự Tất yếu Triết học; mà là

Tự do Dân sự hay là Tự do Xã hội: tức là bản chất và các giới hạn của quyền lực mà

xã hội có thể thực thi một cách chính đáng đối với cá nhân. Đây là một vấn đề ít khi

được nêu ra, và hầu như chưa bao giờ được thảo luận một cách tổng thể, nhưng sự

hiện diện vô hình của nó lại ảnh hưởng sâu sắc đến các mâu thuẫn thực tế của thời đại,

và có vẻ như chẳng bao lâu nữa nó sẽ buộc người ta phải thừa nhận như một vấn đề

sinh tử của tương lai. Đây là điều không mới mẻ gì, theo một nghĩa nào đó, ngay từ

thời cổ xưa đã làm chia rẽ loài người. Tuy nhiên, khi các dân tộc văn minh hơn của

loài người đang bước vào thời đại tiến bộ, điều này biểu hiện ra trong những điều kiện

mới và đòi hỏi một sự xem xét khác, cơ bản hơn.

Cuộc đấu tranh giữa Tự do và Quyền uy là đặc trưng nổi bật nhất trong phần

lớn lịch sử chúng ta từng quen thuộc từ xa xưa, đặc biệt là trong lịch sử Hy Lạp, La

Mã và nước Anh. N hưng vào thời cổ xưa, đây là cuộc tranh đoạt giữa dân chúng hay

một vài giai tầng của dân chúng với Chính quyền. Quyền tự do thời đó được hiểu là sự

bảo vệ chống lại chuyên chế của những kẻ nắm quyền chính trị. Kẻ cầm quyền bị cọi

là (ngoại trừ một số chính quyền bình dân của Hy Lạp) nhất thiết ở vị trí đối kháng

với những người mà họ cai trị. Kẻ cầm quyền có thể là một vị chúa tể Độc nhất, là

một phe nhóm hay một gia tầng, nắm giữ quyền uy do thừa kế hay chinh phục, nhưng

trong trường hợp nào đi nữa cũng đều không phải là theo ý nguyện của người bị trị.

Dù có vận dụng biện pháp phòng vệ nào đi nữa nhằm chống lại các hành động áp bức,

người ta vẫn không dám mạo hiểm và có thể cũng không dám ước mong tranh đoạt

quyền tối thượng này. Quyền lực của kẻ cai trị được xem là cần thiết, nhưng cũng cực

kỳ nguy hiểm; kẻ cai trị có thể mưu toan sử dụng nó như một vũ khí chống lại dân

chúng cũng giống như chống lại kẻ thù bên ngoài. Để ngăn chặn không cho các thành

viên yếu ớt hơn của cộng đồng bị làm mồi cho vô số những con kền kền thì cần phải

có con thú …