Napoleon Đại Đế - Andrew Roberts
Xem trước nội dung
C
LỜI GIỚI THIỆU
on người đặc biệt lỗi lạc ấy và thời đại của ông đã là chủ đề của hàng nghìn cuốn sách trong suốt hai thế kỷ qua, và có lẽ sẽ còn được nghiên cứu tiếp trong nhiều thế kỷ sau nữa. Nhưng mãi đến bây giờ, khi những cánh cửa đã mở ra, giúp ta bước ra thế giới và dễ dàng tiếp cận các công trình nghiên cứu khác nhau của nhiều nước, nhiều sử gia nổi tiếng, nhiều góc nhìn, chúng ta mới có cơ hội được đọc nhiều như thế về Napoleon. Tuy nhiên, những cuốn sách dịch ra tiếng Việt về ông cũng như về thời hậu Cách mạng Pháp ở ta vẫn chỉ đếm trên đầu ngón tay, và cuốn tiểu sử về ông của Eugene Tarlé bỗng dưng trở thành một tác phẩm để đời và được coi như sách gối đầu giường của nhiều thế hệ độc giả Việt. Trên thực tế, sau khi được tiếp xúc với nhiều nguồn sử liệu khác nhau bằng ngôn ngữ gốc, được viết ra ở nhiều thời kì khác nhau, tôi cho rằng đấy không phải là một cuốn sách xuất sắc và sở dĩ nó được dịch ra và phát hành rộng rãi, một phần vì thể hiện những góc nhìn kiểu Marx-Lenin về hiện tượng Napoleon.
Đấy không phải là một hiện tượng dễ lý giải. Những góc nhìn trên các quan điểm chính trị khác nhau về ông luôn cho các kết quả về những Napoleon khác nhau, dù tựu trung một điểm là đều thừa nhận ông vĩ đại. Các điểm mốc chính của cuộc đời ông đôi khi được các sử gia coi như những cái mắc áo để treo lên đó các quan điểm của họ. Có không ít sử gia có những cái nhìn khác với Tarlé. Cũng có những nhà nghiên cứu chỉ đề cập rất sâu đến một khía cạnh nào đó trong sự nghiệp chiến chinh của vị Hoàng đế Pháp, thậm chí không ngần ngại đưa ra các chỉ trích nặng nề và do đó, chịu nhiều phản ứng tiêu cực từ
những người hâm mộ Napoleon. Sử gia Alan Schom người Mỹ là một ví dụ tiêu biểu. Ông đưa ra không ít các lập luận về sự thiếu phương hướng và ngông cuồng của Napoleon trong cuộc viễn chinh ở Ai Cập, chỉ ra sự điên rồ và không khả thi của cuộc xâm lược nước Anh với việc lập nên trại lính khổng lồ Boulogne. Ông cũng chỉ ra những cơ hội hiếm hoi mà Napoleon đã không nắm lấy nhằm đem lại một nền hòa bình lâu dài cho châu Âu sau khi đập tan Liên minh quân sự thứ ba vào năm 1805 ở trận Austerlitz. Đối với Schom, Napoleon là một thiên tài ghét hòa bình, sùng bái cá nhân và chủ trương xây dựng một nước Pháp hùng cường làm trung tâm của thế giới Phương Tây bằng công cụ là Đại quân của ông.
Hầu hết các nghiên cứu về Napoleon đều dựa vào các ghi chép của những người đương thời với Napoleon, và những ghi chép ấy, tùy theo các quan điểm yêu hay ghét về Napoleon, mà tác động lên các sử gia sau đó. Không ít sử gia có cái nhìn tương tự Alan Schom. Nhưng cuốn sách mà chúng ta sắp đọc ở đây lại không đi theo hướng đó và cũng không đi vào chi tiết phân tích một vài vấn đề về các giá trị mà Napoleon đã tạo ra trong thời đại của ông như cách mà sử gia lỗi lạc Georges Lefebvre đã làm. Andrew Roberts, trong cuốn tiểu sử rất đồ sộ mà các bạn sắp đọc sau đây, không đi theo các hướng đó, mà chủ yếu đi sâu mô tả một cách chi tiết các hoàn cảnh của thời Cách mạng Pháp đã đưa Napoleon lên đỉnh quyền lực, cách mà ông đã giành lấy nó bằng đại bác và lưỡi lê, và củng cố quyền lực bằng chiến tranh, đầu tiên với những người Jacobin, sau đó là dẹp loạn Vandée, và cuối cùng đem chiến tranh ra ngoài biên giới nước Pháp để trở thành chúa tể của châu Âu lục địa trong một cuộc chiến mù quáng chống lại nước Anh nhằm thiết lập một trật tự thế giới do Paris điều khiển. Cuốn sách có rất nhiều chi tiết tôi chưa từng được đọc ở rất nhiều các tác phẩm nổi tiếng khác về Napoleon, thậm chí có những góc đánh giá mới về vị Hoàng đế Pháp thông qua các cuốn hồi kí của người đương
Trên đây là phần đầu tài liệu — bấm Xem để xem đầy đủ.
